Każdy z nas chciałby być zawsze zdrowy, młody i pełen sił. Możemy to osiągnąć, jeśli oprócz innych ważnych dla zdrowia zabiegów będziemy systematycznie stosowali zioła. Warto więc w postaci herbatek ziołowych i przypraw wprowadzić je do codziennego jadłospisu.

Polepszymy w ten sposób smak i zapach potraw, a także ułatwimy ich trawienie i przyswajanie przez organizm.

Aby wspaniałych roślin nie zabrakło w naszym domu przez cały rok, warto poznać kilka sposobów ich przetwarzania i konserwowania.

Suszenie

Jedną z najstarszych i najbardziej popularnych metod konserwowania ziół jest ich suszenie. Nadają się do tego tylko zioła czyste, zbierane z daleka od ruchliwych ulic, dróg i zakładów przemysłowych. Muszą być zdrowe, wolne od chorób i szkodników.

Zioła najlepiej zbierać w czasie słonecznej, bezdeszczowej pogody, po obeschnięciu porannej rosy, późnym rankiem. Wtedy zawartość olejków eterycznych i innych leczniczych substancji jest w nich najwyższa.

Zarówno ziele, jak i liście najlepiej zbierać na krótko przed kwitnieniem roślin lub na jego początku. Ziele ścina się nożyczkami lub sekatorem na wysokości od 10 do 15 cm od ziemi. Ścięte rośliny można wiązać w niewielkie pęczki i wieszać na sznurkach. Można je także rozkładać cienką warstwą na czystym papierze.

Niekiedy ze ściętych roślin osmykuje się same listki i tylko te suszy, odrzucając twarde łodygi. Przeważnie jednak listki osmykuje się dopiero po wyschnięciu ściętych pędów.

Korzenie ziół zbiera się późną jesienią, pączki zimą albo bardzo wczesną wiosną, korę – wiosną, kwiaty i kwiatostany w pełni kwitnienia roślin, natomiast owoce i nasiona – przed całkowitym dojrzeniem.

Większość ziół wymaga suszenia w miejscach zacienionych, suchych i przewiewnych. W czasie suszenia temperatura nie powinna przekraczać 35ºC, ponieważ w wyższej szczególnie rośliny zawierające olejki eteryczne tracą swoje właściwości lecznicze – olejki ulatniają się wówczas do atmosfery.

Ziół nie wolno suszyć na słońcu, bo to je odbarwia i rozkłada wiele zawartych w nich związków leczniczych. Należy przy tym pamiętać, żeby ułożyć je cienką warstwą, aby uniknąć ich zaparzenia, ściemnienia i spleśnienia.

Do suszenia ziół można wykorzystać strychy, altany, werandy, zacienione balkony lub mieszkania. Surowce zebrane z wielkich plantacji najczęściej suszy się w specjalnych suszarniach.

Przechowywanie

Wysuszone zioła powinny być odpowiednio pakowane i przechowywane. Prawidłowo wysuszone ziele i liście mają przyjemny zapach oraz intensywnie zielony kolor.

Najlepiej przechowywać je w płóciennych woreczkach, papierowych torbach lub w szczelnych, suchych i czystych pojemnikach wykonanych z naturalnych surowców.

Gatunki szczególnie wrażliwe na złe przechowywanie, np. melisę, umieszcza się w czystych słoiczkach ze szlifowanym korkiem. W odpowiednich warunkach zioła zachowują swoją świeżość przez 12-15 miesięcy.

Dokładnie wysuszone warzywa i zioła można również przetrzeć przez sitko. Po takim rozdrobnieniu miesza się je z solą, otrzymując pełnowartościowe i oryginalne przyprawy.

Octy ziołowe

Już od wieków znano i wysoko ceniono octy ziołowe. Można je robić zarówno z pojedynczych ziół, jak i z mieszanek. Służą do przyprawiania potraw, ale mogą być również środkami leczniczymi.

Można je sporządzić z liści melisy, liści laurowych, estragonu, bylicy pospolitej, bazylii, szałwii, selera, majeranku, płatków różanych, natki pietruszki itp.

Do octów, które mają być pikantne, można dodać odrobinę rozdrobnionych owoców papryki, czosnek, cebulę, szczypiorek lub pieprz.

Dodaje się również nieco białego wytrawnego wina, soku cytrynowego oraz kilka rozdrobnionych skórek cytryny lub pomarańczy.

Wszystkie octy ziołowe charakteryzują się przyjemnym, naturalnym aromatem. Wyraźnie poprawiają smak wielu potraw, zwłaszcza sałatek, sosów, surówek, chrzanu czy majonezu.

Oleje ziołowe

W kuchni chińskiej, indyjskiej i południowoamerykańskiej bardzo popularne są oleje ziołowe. Do ich sporządzania nadaje się olej sojowy, słonecznikowy lub oliwa z oliwek. Oleje te świetnie chłoną aromaty ziół.

Najlepsze są oleje sporządzone z pojedynczych ziół, ponieważ wtedy najłatwiej utrwalić jeden swoisty, ziołowy aromat. Bardzo smaczne są oleje z kopru ogrodowego, melisy, estragonu, pietruszki, hyzopu, szałwii, cząbru, lawendy, bazylii czy tymianku.

Oleje ziołowe są zdrowe 

i z powodzeniem mogą być dodawane do sosów, sałatek, surówek, potraw mięsnych, rybnych i majonezu.

Ich dodatkową zaletą jest działanie lecznicze. Z lawendy, tymianku i oliwy można przygotować świetny kosmetyk, stosowany jako dodatek do kąpieli przy łuszczącym się naskórku. Olej koperkowy skutecznie leczy wzdęcia, lawendowy – koi bóle reumatyczne i nerwobóle, działa przy tym uspokajająco, a olej melisowy – uspokaja i łagodzi migrenę.

Teresa Lewkowicz-Mosiej