Nazywany także pięciornikiem leśnym lub kurzyśladem rośnie w środkowej i północnowschodniej Europie oraz zachodniej Syberii. U nas spotyka się go często na pastwiskach, torfowiskach, w zaroślach oraz widnych lasach.

est byliną wytwarzającą grube kłącza, a tuż nad ziemią jego owłosione, łukowato wznoszące się łodygi pokryte są zebranymi po trzy, owłosionymi od spodu listkami opatrzonymi dużymi przylistkami. Żółte kwiaty pięciornika zakwitają pojedynczo w kątach liści.

Jako leku używano tej rośliny już we wczesnym średniowieczu. Stosowano go przy czerwonce, durze brzusznym, a także do hamowania rozwoju gruźlicy. Dioskorides odwar z korzenia zalecał do przemywania ropnych wyprysków na twarzy oraz do płukania jamy ustnej przy owrzodzeniach. Nazwa Potentilla wywodzi się od łac. potentia – siła i świadczy o leczniczej mocy tej rośliny.

Obecnie surowcem leczniczym są głównie kłącza pięciornika. Po wykopaniu drobnych korzeni (z roślin 2-3-letnich, bardzo wczesną wiosną lub jesienią, we wrześniu lub październiku) suszy się je w ogrzewanej suszarni, w temperaturze nie przekraczającej 60 stopni C.

Kłącza zawierają duże ilości garbników katechinowych i pirogalowych, kwasy fenolowe, saponiny, znaczne ilości związków żywicowych i soli mineralnych. Garbniki łączą się z białkami błony śluzowej poszczególnych komórek, tworząc nierozpuszczalne zespoły związków i w ten sposób działają ściągająco. Dzięki temu hamują biegunki oraz ubytek wody i elektrolitów z organizmu. Unieczynniają także toksyny bakteryjne i niektóre metale ciężkie. Przeciwdziałają drobnym krwawieniom z włosowatych naczyń krwionośnych w przewodzie pokarmowym. W związku z tym wyciągi z kłączy pięciornika stosuje się przy biegunkach bakteryjnych spowodowanych zatruciami pokarmowymi, a pomocniczo także w czerwonce i durze brzusznym. Zaleca się je także w stanach zapalnych żołądka i jelit oraz przy krwawieniach wywołanych owrzodzeniem jelita grubego i odbytnicy. Używa się ich także w chorobach nowotworowych żołądka.

Odwar z kłączy pięciornika kurze ziele stosuje się do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych, a także do irygacji w stanach zapalnych narządów rodnych i przy upławach. Sporządza się z niego również kompresy na uszkodzoną skórę i trudno gojące się rany. Kąpiele całego ciała z dodatkiem tego odwaru działają przeciwzapalnie i aseptycznie przy wielu schorzeniach skóry, a kąpiele stóp leczą grzybicę i nadmierną potliwość.

Odwar

Łyżkę suszonych, rozdrobnionych kłączy zalać szklanką zimnej wody i gotować pod przykryciem na małym ogniu około 5 minut. Odstawić na 10 minut do naciągnięcia, odcedzić. Pić po 2 stołowe łyżki 2-3 razy dziennie. Do okładów, płukanek, obmywań stosuje się 1 lub 2 łyżki odwaru dodane do 1/2 szklanki przegotowanej wody. Do irygacji odwar rozcieńcza się taką samą ilością wody o temperaturze ludzkiego ciała.

Maść

Rozpuścić na patelni kostkę smalcu, do płynnego tłuszczu dodać garść drobno posiekanych kłączy pięciornika i podgrzewać, mieszając, póki się nie spieni. Odcedzić przez gazę, dobrze odciskając kłącza, przelać do słoiczka. Przechowywać w lodówce. Dobry lek na drobne ranki, otarcia, grzybice, ukąszenia owadów. W aptekach można nabyć gotową maść Tormentiol.

Nalewka (za: „Prawie wszystko o ziołach” Mateusza Emanuela Senderskiego) 50 g rozdrobnionych kłączy zalać 500 ml alkoholu 40% i macerować przez 2 tygodnie, często wstrząsając. Następnie przecedzić, kłącza wycisnąć, a płyn przelać do ciemnej butelki. Przechowywać w  lodówce. Pić 3 razy dziennie po 1 łyżce w dolegliwościach trawiennych, w stanach zapalnych żołądka i jelit, w biegunkach i drobnych krwawieniach wewnętrznych. Zewnętrznie po rozcieńczeniu w proporcji 1 łyżka nalewki na 1/2 szklanki ciepłej wody używać do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych i anginie.