Szarłat wyniosły (Amaranthus cruentus)

tanowiły wypieki z amarantusowej mąki. Eksperymentalną hodowlę rozpoczęto we wsi Radziki, natomiast badania nad ziarnem prowadzono w Warszawie. Stąd nazwa pierwszej polskiej odmiany szarłatu – Rawa (RAdziki-WArszawa). Dziś Polska jest jednym z większych producentów amarantusa w Europie. Możemy się także pochwalić największą kolekcją nasion szarłatu na naszym kontynencie. Około 90% upraw powstało na Lubelszczyźnie.

Amarantus słusznie nazywany jest „zbożem XXI wieku”, ponieważ pod względem wartości odżywczych bije konkurencję o głowę. Jest dosyć kaloryczny, gdyż 100 g suchego produktu dostarcza nam 414 kcal. Na szczęście kaloryczność jest w tym przypadku odwrotnie proporcjonalna do wysokości indeksu glikemicznego, więc spokojnie mogą go spożywać diabetycy. W skład ziarna wchodzi około 63% węglowodanów złożonych głównie z lekkostrawnej skrobi i tylko w 0,4% z cukrów prostych. Poza tym amarantus zawiera aż 14% błonnika, o którego zaletach można przeczytać w artykule poświęconym otrębom.

Jedną z największych zalet amarantusa jest jego unikalny skład aminokwasowy. Tak jak nasiona komosy ryżowej zawiera on komplet aminokwasów egzogennych, czyli takich, których nasz organizm samodzielnie nie syntetyzuje. Równomiernie zachowane są też proporcje pomiędzy aminokwasami zasadowymi a siarkowymi. Amarantus posiada dużo lizyny (aminokwasu ograniczającego zbóż) oraz metioniny i tryptofanu, dlatego jest bezcennym źródłem białka dla wegan i wegetarian. W ogóle w składzie amarantusa znajduje się go aż 16% i jest ono wyjątkowo łatwostrawne (łatwiej niż białko mleka). Najlepiej przyswajalne białko znajdziemy w przetworach z ziarna – strawne w około 90%. Dodatek amarantusa podnosi także wartość biologiczną mieszanek, a profil białkowy przewyższa wtedy nawet mięsny. Najlepiej komponuje się tutaj z płatkami owsianymi. Nasiona szarłatu nie posiadają frakcji glutenu, więc mogą je spożywać osoby z nietolerancją tego białka oraz chore na celiakię.

Wysoka kaloryczność jest spowodowana obecnością sporych ilości tłuszczu (około 6%), z czego jedną połowę stanowią kwasy nasycone, a drugą jedno- i wielonienasycone z przewagą GLA – kwasu gamma-linolenowego. Jest on jednym z kwasów omega-6 i wykazuje działanie antycholesterolowe. Z amarantusowego oleju izoluje się skwalen – bardzo cenny węglowodór nasycony, zaliczany do lipidów, który jest produkowany także przez nasze organizmy. Z wiekiem jego produkcja spada i należy niedobór uzupełniać. Badania wykazały, że w jego środowisku można usprawnić działanie szczepionek. Skwalen wspomaga bowiem działanie systemu immunologicznego, zwiększając aktywność limfocytów i makrofagów. Jest w stanie wskazać im antygen, przez co zwiększa i przyspiesza reakcję systemu na szczepionkę. Skwalen spowalnia również procesy starzenia i działa ochronnie na skórę. Wykazuje właściwości antyoksydacyjne – wymiata wolne rodniki – oraz detoksykujące. Poprawia międzykomórkowy transport tlenu i jonów. Jest również ważnym składnikiem kosmetyków, na przykład kremów, ponieważ uelastycznia skórę, przyspiesza jej regenerację oraz chroni przed promieniowaniem UV. Niedobory skwalenu są bardzo niebezpieczne dla kobiet i mogą prowadzić do bezpłodności.

Ziarno amarantusa zawiera ponadto wiele witaminy i substancji mineralnych – znaczne ilości karotenów (wit. A), tokotrienoli (wit. E), witamin z grupy B (szczególnie krwiotwórczej B12 – 16 mikrogramów/100 g) oraz kwas askorbinowy. Wszystkie te związki działają przeciwutleniająco, a tokotrienole obniżają dodatkowo poziom cholesterolu we krwi, zapobiegają zaćmie, miażdżycy naczyń wieńcowych i innym chorobom serca. Od dwudziestu lat prowadzi się w Stanach Zjednoczonych badania nad wpływem amarantusa na choroby układu krążenia. Udowodniono, że 10%-owy dodatek mąki

Podobne artykuły
  • Bakłażan (Solanum melongena L.)

    Bakłażan (Solanum melongena L.)

    Zadomowił się na naszych straganach, choć ciągle jeszcze niektórzypatrzą na niego nieufnie, traktując jak kulinarną ...
  • Marchew i wzajemna ochrona roślin

    Marchew i wzajemna ochrona roślin

    Marchewka jest drobna, z wykręconym korzeniem, taka sama pietruszka, a na małym jabłku oraz gruszkach widoczne są l...
  • Kocimiętka

    Kocimiętka

    Kocimiętka należy do rodziny jasnotowatych. Jest rośliną wieloletnią, o silnie rozgałęzionych łodygach pokrytyc...

Oficjalna strona magazynu "Natura i Ty" wydawanego przez Centrum "REA" od 2008 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska. All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.