Szarłat wyniosły (Amaranthus cruentus)

Ze względu na wszystkie wymienione właściwości ziarno amarantusa powinni włączyć do swojej diety sportowcy, kobiety w ciąży i matki karmiące, studenci przed egzaminami (ponieważ dobrze odżywia komórki mózgowe i zawiera poprawiający koncentrację magnez). Amarantus jest stosowany w żywieniu osób z hiperlipidemią, niedokrwistością, miażdżycą, cukrzycą, chorobami układu nerwowego, krążenia i kostnego. Hamuje także rozwój wrzodów żołądka. Stanowi świetne pożywienie dla rekonwalescentów. W Stanach Zjednoczonych z mieszanki mąki amarantusowej i kukurydzianej produkuje się odżywki dla niemowląt. W Meksyku jedzenie dla maluchów wzbogaca się suszonymi i sproszkowanymi kiełkami szarłatu. U osób starszych amarantus usprawnia pamięć i działanie systemu nerwowego.

Według filozofii Pięciu Przemian szarłat ma naturę ochładzającą i łagodzącą objawy gorąca; smak gorzki i słodki. Wspiera aspekt yin ciała i osusza wilgoć. Jest pokarmem harmonizującym i reprezentującym centrum. Pozytywnie wpływa na płuca, zmniejsza przewagę wątroby. Należy go ograniczać w niedoborze qi lub ogniu śledziony-trzustki. W ogóle zalecany jest w stanach nadmiaru, ale przy niedoborze powodującym osłabienie lepiej podawać go samodzielnie i w małych ilościach. Gorycz amarantusa zmniejsza się wraz z kiełkowaniem, a kiedy kiełkowanie nie jest możliwe, zaleca się podawanie go ze słodkimi zbożami, takimi jak ryż, owies lub jęczmień, a także z syropem ryżowym. Jest świetnym pokarmem w przypadku podejmowania długotrwałej kuracji odchudzającej, czyli przy znacznej otyłości. Wspomaga także kurację antygrzybiczą wywołaną przez drożdżaki Candida, ponieważ zawiera czynniki powstrzymujące rozwój grzybów i innych beztlenowców.

Na kontynencie amerykańskim z amarantusa przygotowuje się najróżniejsze potrawy i napoje. W wielu państwach spożywa się także liście i młode pędy. W Meksyku na amarantus mówi się huautli lub alegria i tak samo nazywa się potrawa przyrządzana z jego prażonych, a następnie smażonych w melasie ziaren. Meksykanie produkują osiem rodzajów mąki z amarantusa oraz piją napój z przypiekanych i mielonych nasion mieszanych z syropem i wodą, zwany atole. Peruwiańczycy natomiast jadają bollos – prażone i mielone ziarno mieszane z syropem – oraz produkują amarantusowe wino. Z kolei w Gwatemali pija się chicha – napój z sorgo i amarantusa.

Także Hindusi oraz mieszkańcy Nepalu i Himalajów opracowali własne przepisy na oryginalne dania. W Indiach amarantus smaży się w cukrze (laddos) lub dodaje do gotowanego ryżu. W Nepalu jada się odżywcze sattoo, czyli kleik z przypiekanych i mielonych ziaren gotowanych w dużej ilości wody, natomiast mieszkańcy Himalajów smażą chapattis – naleśniki ze zmielonych ziaren.

W Indiach liście szarłatu trójbarwnego (A. tricolor) stanowią cenione warzywo liściowe, które dodaje się do sałatek, a młode pędy przygotowuje się jak szparagi. Liście amarantusa są bogate w karotenoidy, witaminy K, B2, B6 i B9. Niestety, zawierają również sporo kwasu szczawiowego, więc nie można ich spożywać w nadmiarze. Liście najlepiej jest obrywać przed kwitnięciem rośliny. Wtedy są najsmaczniejsze i najbardziej pożywne. Smakują jak szpinak i tak też można je przyrządzać. Do jedzenia nadają się nie tylko liście szarłatu trójbarwnego, ale także naszego, uprawianego w Polsce szarłatu wyniosłego.

W kuchni znajdują też zastosowanie kiełki amarantusa. Można je jeść na surowo jako dodatek do surówek lub kanapek, a także gotować.

W naszych sklepach ze zdrową żywnością możemy nabyć cały szereg produktów z amarantusa. Są to między innymi: pyszne amarantusowe ciasteczka z melasą i dodatkami w postaci sezamu, orzechów, migdałów itp., ciasteczka z pełnych, ekspandowanych ziaren, płatki śniadaniowe, müsli prażone z melasą, miodem i orzechami, samo ziarno, mąka, popping i chrupki, ale przede wszystkim pieczywo. Dodatek mąki amarantusowej nie tylko wpływa zbawiennie na zdrowie, ale także poprawia jakość wypieku, przedłuża trwałość pieczywa i nadaje mu niesamowity smak. Ziarno po uprażeniu nabiera lekko orzechowego aromatu, który przechodzi do chleba.

Bardzo ciekawą techniką obróbki ziarna jest wspomniane ekspandowanie. Poddają się mu tylko dwa gatunki nasion – kukurydzy i amarantusa. Polega ono na prażeniu ziarna, kończącym się wystrzałem. Z kukurydzy uzyskujemy w ten sposób wszystkim dobrze znany popcorn, z amarantusa zaś popping. Obydwa wyglądają podobnie. Popping można spożywać w gotowej postaci lub traktować go jako półprodukt do produkcji chrupków czy prażonego müsli. Bardzo dobrze komponuje się z jogurtem, kefirem i mlekiem. Można go dodawać także do potraw gotowanych, duszonych i zapiekanek.

W Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie wykorzystaniem nasion amarantusa w żywieniu zajmuje się prof. Tadeusz Haber. W trakcie wizyty w Leningradzie częstowano go wódką z amarantusa i ciasteczkami amarantkami. Profesor jest jednak pomysłodawcą dużo większej listy produktów, m.in.: chleba z 30% dodatkiem amarantusa, ciastek, ciast i innych wypieków, makaronów, sałatek, pasztetów, kotletów zbożowych, deserów, a także masła amarantusowego, majonezu oraz mleka dla alergików. W SGGW prowadzi się także badania nad wprowadzeniem do przemysłu spożywczego biodegradowalnej folii z mąki z amarantusa.

Karolina Sienkiewicz

Podobne artykuły
  • Banan i kurzajka

    Banan i kurzajka

    Kurzajka na nosie – rzecz potworna. Każdą bajkową czarownicę wyobrażamy sobie z takim właśnie paskudztwem tym miejscu....
  • zamiast wstępu

    zamiast wstępu

    No i mamy tzw. późne lato, a niedługo przywitamy jesień. Te dni do przesilenia jesiennego to czas, by przestawić się na ...
  • Witaminy – A D E K watnie do potrzeb

    Witaminy – A D E K watnie do potrzeb

    Miliony ludzi poszukują recepty na swoje problemy ze zdrowiem. Wielu przy tym zapomina, że dolegliwości mogą być spowo...

Oficjalna strona magazynu "Natura i Ty" wydawanego przez Centrum "REA" od 2008 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska. All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.