Szarłat wyniosły (Amaranthus cruentus)

Amarantus słusznie nazywany jest „zbożem XXI wieku”, ponieważ pod względem wartości odżywczych bije konkurencję o głowę. Jest dosyć kaloryczny, gdyż 100 g suchego produktu dostarcza nam 414 kcal. Na szczęście kaloryczność jest w tym przypadku odwrotnie proporcjonalna do wysokości indeksu glikemicznego, więc spokojnie mogą go spożywać diabetycy. W skład ziarna wchodzi około 63% węglowodanów złożonych głównie z lekkostrawnej skrobi i tylko w 0,4% z cukrów prostych. Poza tym amarantus zawiera aż 14% błonnika, o którego zaletach można przeczytać w artykule poświęconym otrębom.

Jedną z największych zalet amarantusa jest jego unikalny skład aminokwasowy. Tak jak nasiona komosy ryżowej zawiera on komplet aminokwasów egzogennych, czyli takich, których nasz organizm samodzielnie nie syntetyzuje. Równomiernie zachowane są też proporcje pomiędzy aminokwasami zasadowymi a siarkowymi. Amarantus posiada dużo lizyny (aminokwasu ograniczającego zbóż) oraz metioniny i tryptofanu, dlatego jest bezcennym źródłem białka dla wegan i wegetarian. W ogóle w składzie amarantusa znajduje się go aż 16% i jest ono wyjątkowo łatwostrawne (łatwiej niż białko mleka). Najlepiej przyswajalne białko znajdziemy w przetworach z ziarna – strawne w około 90%. Dodatek amarantusa podnosi także wartość biologiczną mieszanek, a profil białkowy przewyższa wtedy nawet mięsny. Najlepiej komponuje się tutaj z płatkami owsianymi. Nasiona szarłatu nie posiadają frakcji glutenu, więc mogą je spożywać osoby z nietolerancją tego białka oraz chore na celiakię.

Wysoka kaloryczność jest spowodowana obecnością sporych ilości tłuszczu (około 6%), z czego jedną połowę stanowią kwasy nasycone, a drugą jedno- i wielonienasycone z przewagą GLA – kwasu gamma-linolenowego. Jest on jednym z kwasów omega-6 i wykazuje działanie antycholesterolowe. Z amarantusowego oleju izoluje się skwalen – bardzo cenny węglowodór nasycony, zaliczany do lipidów, który jest produkowany także przez nasze organizmy. Z wiekiem jego produkcja spada i należy niedobór uzupełniać. Badania wykazały, że w jego środowisku można usprawnić działanie szczepionek. Skwalen wspomaga bowiem działanie systemu immunologicznego, zwiększając aktywność limfocytów i makrofagów. Jest w stanie wskazać im antygen, przez co zwiększa i przyspiesza reakcję systemu na szczepionkę. Skwalen spowalnia również procesy starzenia i działa ochronnie na skórę. Wykazuje właściwości antyoksydacyjne – wymiata wolne rodniki – oraz detoksykujące. Poprawia międzykomórkowy transport tlenu i jonów. Jest również ważnym składnikiem kosmetyków, na przykład kremów, ponieważ uelastycznia skórę, przyspiesza jej regenerację oraz chroni przed promieniowaniem UV. Niedobory skwalenu są bardzo niebezpieczne dla kobiet i mogą prowadzić do bezpłodności.

Ziarno amarantusa zawiera ponadto wiele witaminy i substancji mineralnych – znaczne ilości karotenów (wit. A), tokotrienoli (wit. E), witamin z grupy B (szczególnie krwiotwórczej B12 – 16 mikrogramów/100 g) oraz kwas askorbinowy. Wszystkie te związki działają przeciwutleniająco, a tokotrienole obniżają dodatkowo poziom cholesterolu we krwi, zapobiegają zaćmie, miażdżycy naczyń wieńcowych i innym chorobom serca. Od dwudziestu lat prowadzi się w Stanach Zjednoczonych badania nad wpływem amarantusa na choroby układu krążenia. Udowodniono, że 10%-owy dodatek mąki amarantusowej do pieczywa hamuje rozwój chorób układu krążenia u ponad 30% jedzących je chorych. Dlatego Amerykanie rozważają możliwość częściowego zastąpienia upraw kukurydzy szarłatem. Poza tym 100 g nasion tego zboża zaspokaja 1/3 naszego dziennego zapotrzebowania na wapń. Jest go aż 222 mg w 100 g! Oprócz tego amarantus zawiera znaczne ilości dobrze przyswajalnego żelaza (10 mg/100 g), potasu, magnezu (308 mg/100 g), miedzi (1,6 mg/100 g), cynku (3,66 mg/100 g) oraz krzemu, który przyspiesza wchłanianie wapnia.

Podobne artykuły
  • Pięciornik kurze ziele

    Pięciornik kurze ziele

    Nazywany także pięciornikiem leśnym lub kurzyśladem rośnie w środkowej i północnowschodniej Europie oraz zachodniej ...
  • Jesienny zastrzyk odporności

    Jesienny zastrzyk odporności

    O urlopie już zapomnieliśmy, opalenizna zbladła, porcja energii, którą dało nam wakacyjne słońce, powoli się wyczerp...
  • Warzywa korzeniowe

    Warzywa korzeniowe

    Zimą nie należy narzekać na brak świeżych warzyw. Wiele gatunków, szczególnie korzeniowych, zimuje w gruncie, w kopca...

Oficjalna strona magazynu "Natura i Ty" wydawanego przez Centrum "REA" od 2008 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska. All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.