Kruszyna pospolita

Kruszyna pospolita nazywana niekiedy szakłakiem kruszyną lub drozdowym drzewem rośnie dziko w całej Europie, w północnej Afryce i w północno-zachodniej Azji. U nas spotyka się ją w wilgotnych zaroślach zarówno na nizinach, jak i w rejonach podgórskich – najczęściej na wyrębach lasów liściastych i mieszanych oraz na brzegach rzek i bagien.

W wyniku nadmiernej eksploatacji w wielu rejonach jest bardzo przetrzebiona i dlatego objęto ją częściową ochroną gatunkową.

Kruszynę zaczęto stosować dopiero w epoce Odrodzenia, kiedy to włoski przyrodnik i lekarz Pietro Crescenzi zwrócił uwagę na jej właściwości przeczyszczające. Jego wskazania przyjęły się szybko w wielu krajach Europy i wkrótce kruszyna stała się tanim, powszechnie dostępnym lekiem, zastępującym kosztowny rzewień dłoniasty sprowadzany wówczas z Chin. Nieco później inny słynny włoski lekarz, Pietro Matthioli uznał korę kruszyny za środek zwiększający ilość wydzielanej żółci i moczu, a także oczyszczający wątrobę. Również znany, tym razem polski przyrodnik, ksiądz Krzysztof Kluk odwary z wewnętrznej kory kruszyny zalecał jako środek przeczyszczający, a także lek na puchlinę wodną i szkorbut. Sproszkowaną korą w formie maści radził leczyć choroby skóry u zwierząt.

W polskim lecznictwie ludowym jako środka przeczyszczającego kruszyny używano najczęściej w postaci nalewki na spirytusie. Po dodaniu cukru stosowano tę nalewkę w leczeniu owrzodzenia żołądka i dolegliwości wątroby. Zewnętrznie służyła ona do zwalczania świerzbu, zwłaszcza u małych dzieci.

Poza korą wykorzystywano również sproszkowane suszone owoce – w leczeniu puchliny wodnej.

Obecnie dla celów leczniczych używa się kory kruszyny (Cortex Frangulae), zbieranej wczesną wiosną z młodych pni i gałęzi i suszonej w suszarni, podgrzewanej do temperatury około 100oC.

Zarówno kora, jak i owocki kruszyny pobudzają ruchy robaczkowe jelita grubego, rozrzedzając i zwiększając objętość mas kałowych. Kora ponadto ma właściwości żółciopędne i rozkurczające drogi żółciowe.

Bardzo gorzki smak zawartych w niej substancji pobudza wydzielanie soków trawiennych i ułatwia przyswajanie pokarmów. Substancje te działają przy tym bakteriobójczo i niszczą pasożyty jelitowe, zwłaszcza glisty i owsiki.

Kora kruszyny jest często zalecanym środkiem przeczyszczającym, szczególnie przy zaparciach przejściowych, powstałych w wyniku przebytych chorób lub trwałego unieruchomienia, a także przy zaparciach nawykowych wywołanych atonią jelita grubego.

Używa się jej również w stanach skurczowych jelit oraz przy niedostatecznym przyswajaniu pokarmów, wynikających ze zbyt skąpego wydzielania soków trawiennych na skutek niedoboru żółci. Jest skuteczna także przy niektórych dolegliwościach wątroby i pęcherzyka żółciowego.

Warto wiedzieć, że świeża kora kruszyny działa wymiotnie, a właściwości te zanikają po jej wysuszeniu w temperaturze około 100oC, dlatego też w lecznictwie używa się jej tylko w postaci suszu.

Odwary przeczyszczające

1/2 łyżki stołowej rozdrobnionej kory kruszyny zalać 1 szklanką letniej wody i gotować powoli pod przykryciem około 15 minut. Odstawić na 10 minut do naciągnięcia i odcedzić. Odwar wypija się po 1/2-3/4 szklanki wieczorem jako środek przeczyszczający oraz po 1/4-1/2 szklanki 2 lub 3 razy dziennie w atonii jelit i przy otyłości.

1/2 łyżki rozdrobnionych owocków kruszyny zalać 1 szklanką zimnej wody. Podgrzać, a po doprowadzeniu do wrzenia gotować powoli pod przykryciem około 15 minut. Po ostygnięciu odcedzić i pić p

Partnerzy:

Oficjalna strona magazynu "Natura i Ty" wydawanego przez Centrum "REA" od 2008 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska. All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.