Gryka

Ekspedycje słynnego przyrodnika Przewalskiego odkryły, że grykę uprawiano już przed czterema tysiącami lat – najpierw w północnych Indiach, a później stopniowo w Chinach, Korei, a także w Japonii i w W Europie gryka pojawiła się za pośrednictwem kupców weneckich i tureckich dopiero w XV wieku, początkowo tylko w Niemczech i Holandii, a następnie i w innych krajach środkowej i wschodniej Europy.

W naszym kraju uprawiano ją najczęściej na lekkich, mało urodzajnych glebach, co być może znalazło odzwierciedlenie w staropolskim określeniu „hreczkosiej”, które oznaczało niezbyt zamożnego gospodarza.

Obecnie grykę uprawia się przede wszystkim w Rosji i w Chinach oraz w krajach środkowej Europy, na Półwyspie Bałkańskim i w Japonii.

Ta niezbyt wysoka, jednoroczna roślina ma prostą, rozgałęziającą się u góry łodygę i trójkątne liście. Jej białe lub jasnoróżowe, przyjemnie pachnące kwiaty tworzą na szczycie łodygi wiechę, a brunatne, żeberkowane owocki pod względem botanicznym są orzeszkami.

Zawierają one skrobię i białka zasobne w aminokwasy egzogenne – lizynę i tryptofan, których nasz organizm sam nie potrafił wytworzyć. Z tego względu są one bardziej wartościowe niż białka innych zbóż i raczej zbliżone do białka roślin motylkowatych.

W ziarnach gryki znajdują się związki fosforu, żelaza, wapnia, potasu i magnezu, witaminy z grupy B (zwłaszcza B1, B2, B3) oraz witamina P (rutyna), a także pewne ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Z ziaren tych powstaje tzw. kasza jasna, palona, całoziarnista, łamana, krakowska i inne.

Skrobia gryczana chłonie stosunkowo niewiele wody, a potem bardzo powoli ją oddaje i dlatego kasza gryczana dość długo zachowuje delikatną konsystencję.

Z jej dodatkiem przyrządza się zupy mleczne, farsze do potraw oraz kaszanki. Poprzez złuszczenie uzyskuje się kaszę.

Niekiedy owocki miele się również na mąkę gryczaną, z której w Rosji sporządza się tradycyjne bliny, a w Chinach i w Japonii – makaron o nazwie sobe.

W górzystych rejonach Indii z mąki gryczanej piecze się chleb, a w dolinach częścią użytkową gryki są jej łodygi i liście, spożywa się je jak jarzynę. W cukiernictwie mąkę gryczaną dodaje się niekiedy do tańszych gatunków czekolady.

Zarówno kaszę, jak i mąkę gryczaną zalecają dietetycy w żywieniu chorych na nerki, wątrobę, przy dolegliwościach krążenia, zwłaszcza przy nadciśnieniu tętniczym krwi, a także przy niedokrwistości. Produkty nie zawierają glutenu, a więc z powodzeniem mogą być stosowane w żywieniu dzieci, wymagających diety bezglutenowej.

W niektórych krajach z mąki gryczanej sporządza się r

Partnerzy:

Oficjalna strona magazynu "Natura i Ty" wydawanego przez Centrum "REA" od 2008 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska. All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.