Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca L.)

Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca L.)

Przybył do Europy przed wiekami z odległych zakątków Syberii. Towarzyszył wędrującym ludom, lecząc ich chore serca, kojąc zszargane nerwy i przyspieszając gojenie ran. Z czasem wrósł na stałe również w polski krajobraz.   Serdecznik stał się jednym z najcenniejszych ziół

Przybył do Europy przed wiekami z odległych zakątków Syberii. Towarzyszył wędrującym ludom, lecząc ich chore serca, kojąc zszargane nerwy i przyspieszając gojenie ran. Z czasem wrósł na stałe również w polski krajobraz.

 

Serdecznik stał się jednym z najcenniejszych ziół pomocnych w leczeniu chorób układu krążenia. Mało kto wie, że można go również stosować w kuchni jako przyprawę.

Z kart historii

Łacińska nazwa rodzajowa serdecznika pospolitego – Leonurus, pochodzi z greki i oznacza lwi ogon. Grekom tak kojarzył się kształt jego liści. W zależności od regionu, nasze zielarki mogą zwać serdecznik gęsią lub wilczą stopą albo lwim sercem. Zarówno ta ostatnia, jak i łacińska nazwa gatunkowa – cardiaca, czy powszechnie przyjęta polska rodzajowa mówią nam o zastosowaniu serdecznika. Jego dobroczynne działanie na serce sprawiło, że ze wschodniej Syberii rozprzestrzenił się na całą Azję, Europę Środkową i Północną i zawędrował nawet do Ameryki Północnej.

Serdecznik znali i cenili już starożytni greccy lekarze, m.in. Pedanios Dioskurydes i Teofrast z Eresos, którzy przepisywali to ziele na dolegliwości trawienne. Pojawiał się w dziełach wybitnych europejskich medyków i botaników XVI wieku: Niemców Leonharta Fuchsa i Adama Lonitzera oraz Włocha Pierandrei Matthioliego. Stosowany był jako środek uspokajający, przeciwskurczowy, ściągający i regulujący miesiączki. Anglicy nazwali serdecznik rośliną dla matek (Motherworth). Napary z ziela podawano na uspokojenie rodzącym, ale serdecznik przyspieszał też poród, obkurczając macicę. Poza tym sok ze świeżego ziela uchodził za środek pobudzający laktację. Dziś kobiety w ciąży i karmiące piersią chęć podjęcia kuracji serdecznikiem powinny skonsultować z lekarzem. Surowym sokiem leczono także wstrząs nerwowy, stany lękowe, różne choroby układu pokarmowego oraz zaburzenia miesiączkowania.

Kardiotoniczne właściwości serdecznika zostały naukowo potwierdzone w 1932 roku i od tego czasu wykorzystywany jest on w konwencjonalnej medycynie. Wyciąg i suszone ziele wchodzą w skład wielu leków i znanych mieszanek ziołowych, między innymi cardiosanu.

Skład i zastosowanie

Ziele serdecznika zawiera wiele cennych składników – substancji czynnych i soli mineralnych. Pośród nich warto wymienić:

- działające uspokajająco i przeciwbólowo alkaloidy pirolidynowe wchodzące w układy z neuroreceptorami,

- glikozydy irydoidowe, które mogą brać udział w cyklu tworzenia prostaglandyn – hormonów działających miejscowo, odpowiedzialnych za skurcze mięśni przewodu pokarmowego, macicy, części układu oddechowego i naczyń krwionośnych, hamowanie wydzielania soku żołądkowego i powstawanie odczynów zapalnych w różnych częściach ciała. Regulują one działanie tych hormonów,

- fenylopropanoidy podwyższające poziom serotoniny (hormonu szczęścia) w mózgu i zmniejszające objawy depresji. Działają ochronnie na serce, przeciwutleniająco i antybakteryjnie,

- pochodne guanidyny – ważne substancje pomocnicze w syntezie wielu lekarstw,

- terpeny: mono–, diterpeny pochodne labdanu, laktony diterpenowe i triterpeny wykazujące znaczną aktywność biologiczną – nasercową oraz pobudzającą mięsień macicy,

- flawonoidy (np. pochodne kwercetyny, kemferolu i apigeniny), antocyjany – fioletowe barwniki, olejek eteryczny i siarczki, które wzmacniają ściany naczyń krwionośnych,

- działające przeciwbiegunkowo i ściągająco na błony śluzowe przewodu pokarmowego garbniki,

- neutralizujące wolne rodniki oraz jony metali ciężkich fenolokwasy,

- działające antybakteryjnie, antywirusowo i przeciwzapalnie sitosterole,

- związki żywicowe,

- aminy i inne związki azotowe,

- sole miner

Partnerzy:

Oficjalna strona magazynu "Natura i Ty" wydawanego przez Centrum "REA" od 2008 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska. All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.