U podstaw wszystkich teorii z chińskiej filozofii przyrody leży system określający relacje dwóch sił wyjściowych: Nieba (kwintesencji siły yang) i Ziemi (kwintesencji siły yin). Filozofię tę zawiera Księga Przemian, I Ching – jedno z najstarszych i najwspanialszych dzieł filozoficznych starożytnych Chin sprzed około 5 tys. lat.

Dwie wyjściowe siły makrokosmosu, Niebo i Ziemię (yin i yang), odnajdujemy na poziomie każdego mikrokosmosu. Wszystkie zjawiska i cały świat widzialny to splot Nieba i Ziemi.

Yin przyciąga yang, yang przyciąga yin. Yang odpycha yang, yin odpycha yin.

Niektóre zjawiska w przyrodzie charakteryzują się dominacją yang (lato, południe), a inne dominacją yin (zima, noc). W chwili, kiedy jedna z dwóch sił osiąga maksimum energii, zaczyna ekspansję siła dopełniająca; pochód yin w kierunku zimy rozpoczyna się w środku lata. Żadna z tych sił nie występuje nigdy osobno; coś ciepłego i suchego ma zawsze w sobie odrobinę wilgoci, a coś zimnego i wilgotnego zalążek ciepła.

Zjawiska o właściwościach yin:

wilgoć, noc, zima, chłód, powolny ruch itd.

Zjawiska o właściwościach yang:

susza, ciepło, południe, dzień, szybki ruch itd.

Wszystko, co wiąże się z przesadnym, zbyt silnym ruchem, z nadmiarem lub niedoborem yin lub yang, świadczy o zakłóceniu równowagi, która jest niezbędna do zachowania harmonii, prowadzenia zrównoważonego życia.

Yin spełnia funkcje chłodzące, nawilżające, odżywcze i jest ważne pod względem magazynowania energii, yang odpowiada za energię ochronną, ciepło, aktywność, produktywność.

Ziemia żywi, Niebo ochrania.

Niebo to świat idei, Ziemia to świat formy.

Dni Ziemi to późne lato. Uwielbiam ten okres, ciszę, spokój, łagodne ciepło słońca i wycieczki na grzyby do lasu.

Ziemia oraz korelujące z nią zjawiska mają smak słodki i właśnie późnym latem lepiej smakują słodkie warzywa i owoce. Jest ich wtedy najwięcej, bo Ziemia stabilizuje się i równoważy. Nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego, że marchew, buraki, ziemniaki, kukurydza, kasza jaglana, bób, groch, grzyby, nie mówiąc już o owocach, mają naturalnie słodki smak.

Po późnym lecie nastąpi jesień i wtedy chętnie sięgniemy po warzywa o smaku ostrym: kapustę, selery, rzodkiew, ryż, jęczmień, oraz z przyjemnością uzupełnimy dietę smakiem kwaśnym, najlepiej kiszonkami, które powinniśmy przygotować późnym latem, kiedy w warzywach kumuluje się cukier. Po przepisy odsyłam do swojej książki Praktyczne gotowanie według Pięciu Przemian.

Wkrótce nak∏adem Wydawnictwa Studio Astropsychologii ukażà si´ dwie ksiàżki Anny Czelej: Magia zmian. Harmonia w życiu wed∏ug chiƒskiej filozofii przyrody I Ching (w październiku br.) oraz Magia zmian. Relacje partnerskie i rodzinne wed∏ug chiƒskiej filozofii przyrody I Ching (w listopadzie br.).

Skróty:

O – Przemiana Ognia – smak gorzki

Z – Przemiana Ziemi – smak słodki

M – Przemiana Metalu – smak ostry

W – Przemiana Wody – smak słony

D – Przemiana Drzewa – smak kwaśny

Zupa z kabaczkiem i ryżem

O – wrzątek, listek laurowy, lubczyk, tymianek, majeranek

Z – ziemniaki, masło, marchew, sproszkowana słodka papryka

M – ziele angielskie, ryż, szczypta ostrej sproszkowanej papryki

Podsmażyć lekko na oliwie (Z):

Z – pokrojony w kostkę kabaczek, żółtą, czerwoną i zieloną słodką paprykę,

pieczarki

M – cebulę, czosnek, świeże oregano

Włożyć do zupy, dodać:

W – sól

D – przecier pomidorowy

Grochówka

Z – groch

M – szczypta pieprzu

W – zimna woda

Zalać groch zimną wodą, odstawić na noc, dodać:

D – estragon i zagotować, potem dodać:

O – majeranek, lubczyk, listek laurowy, tymianek

Z – ziemniaki, marchew, masło, słodką sproszkowaną paprykę,

M – cebulę, czosnek, pieprz czarny, rozmaryn, jałowiec, ziele angielskie, bazylię, imbir

W – sól

Ziemniaki w kociołku cygańskim

W rzeczywistości to prześliczny żeliwny kociołek na ognisko, który dostałam od znajomych ze Śląska. Wyobrażam sobie, że podobnie musiał wyglądać starożytny kociołek chiński, który spełniał rolę naczynia ofiarnego. Warto kupić tego typu kociołek, bo potrawy w nim przyrządzone smakują znakomicie. Ślązacy w dni wolne od pracy przygotowują w swoich kociołkach potrawy na ognisku, gdzieś poza miastem. Trzeba jednak wtedy palić ognisko kilka godzin i kociołek wstawić do dużej ilości żaru, co jest dość skomplikowane. Opanowałam jednak pieczenie na gazie, a potem stawiam gotową potrawę w kociołku przy ognisku w ogrodzie.

Dno kociołka wyłożyć liśćmi kapusty. Włożyć:

Z – obrane ziemniaki, pokrojone pieczarki lub maślaki

M – pokrojoną cebulę

Zalać sosem przygotowanym ze:

D – śmietany

O – koperku

Z – oliwy

M – pieprzu czarnego

W – soli

Przykręcić śrubę w przykrywce, wstawić na ostry gaz i podgrzewać do chwili, kiedy kropla wody na powierzchni naczynia zacznie parować. Wtedy zmniejszyć gaz i gotować potrawę jeszcze około 25 minut.

Dynia makaronowa z tartą bułką

Dynia makaronowa to ciągle mało popularne warzywo, a jest chyba najsmaczniejsza spośród swoich siostr i braci, kabaczków, cukinii, patisonów.

O – wrzątek

Z – dynia makaronowa pokrojona w ćwiartki, bez pestek

Ugotować dynię, wyłożyć na półmisek, posypać delikatnie:

M – ostrą sproszkowaną papryką

W – solą

Polać tartą bułką z masłem. Tartą bułkę najpierw prażymy na małej patelni bez masła, a gdy się przyrumieni, rozpuszczamy w niej masło.

Sałatka z ziemniakami i bobem

Z – oliwa, majonez

M – czosnek

W – sól

D – łyżeczka balsamicznego octu winnego

O – koperek

Wymieszać sos na gładką masę, dodać:

Z – ugotowane, pokrojone w kostkę ziemniaki, ugotowany, obrany ze skórki bób, jajko na twardo

M – drobno pokrojoną, sparzoną cebulę, pieprz czarny

W – czarne oliwki, twardy ser feta pokrojony w kostkę

Budyń z kaszy jaglanej i ryżu z morelami lub śliwkami

O – 2,5 szklanki wrzątku

Z – pół szklanki  kaszy jaglanej, masło, garść daktyli bez pestek

M – pół szklanki ryżu

W – szczypta soli

Można dodać:

D – śmietanę, ale nie jest to konieczne

Zmiksować, podawać z sezonowymi owocami

Mizeria

Z – oliwa, pół łyżeczki cukru

M – czarny pieprz mielony

W – sól

D – śmietana

O – koperek

Wymieszać sos, dodać pokrojone cienko:

Z – ogórki

Surówka z rzodkiewki

M – drobno posiekana rzodkiewka i szczypiorek

W – sól

D – śmietana

Surówka z pomidorami i kukurydzą

Z – oliwa, majonez

M – czosnek, pół łyżeczki musztardy

W – sól

D – sok z cytryny

Wymieszać sos, dodać:

O – koperek

Z – surowego ogórka

M – kwiatki świeżego oregano

W – twardą fetę pokrojoną w kostkę

D – zielone oliwki, pomidory

O – sałatę