Skarby jesieni

Kończy się lato. Dzień jest coraz krótszy, a nocami mogą pojawiać się przymrozki. Lasy liliowieją od wrzosów – to właśnie od nich wzięła się nazwa miesiąca: „wrzesień”.

– tylko trzy sztuki pokrywają dzienne zapotrzebowanie na kwas askorbinowy. Zawierają również witaminy E, A, K, P (rutyna), B1, B2, karotenoidy, pektyny i sole mineralne. Jednak surowe owoce nie nadają się do spożycia.
Berberys zbiera się zanim jagody całkowicie dojrzeją, gdyż dojrzałe są bardzo miękkie i łatwo się gniotą. Z drugiej strony zebrane po pierwszych przymrozkach wytracają swój bardzo cierpki smak. Susz je w temperaturze do 40 stopni C – stosuj do odwarów i naparów leczniczych. Ze świeżych możesz przygotować soki, syropy, dżemy, konfitury i marmolady.

Sok berberysowy
1 kg owoców berberysu,
woda, cukier (1–1 i 1/2 szklanki)

Owoce odszypułkuj, zalej wodą, by je pokryła
i zagotuj. Kiedy będą już bardzo rozgotowane przetrzyj przez sitko. Sok odstaw na 12 godzin. Po
tym czasie dodaj cukier do smaku i gotuj przez
20–30 minut. Po ostudzeniu przelej do butelek i zakręć. Przechowuj w ciemnym, chłodnym miejscu.
Jarzębina
Jarząb pospolity (Sorbus aucuparia L.), zwany potocznie jarzębiną, zdobi polskie lasy, parki i ogrody, a często rośnie sobie po prostu przy drogach. Czerwonopomarańczowe owoce, oczywiście tylko z miejsc ekologicznie czystych, to cenny surowiec zielarski.
Jarzębina jest pomocna przy niedomaganiach przewodu pokarmowego, wątroby, pęcherzyka żółciowego oraz nerek. Dobrze wpływa na pracę serca i usz- czelnia naczynia krwionośne. Ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i moczopędne. Zalecana jest przy nadciśnieniu, cukrzycy i miażdżycy tętnic. Napar przygotowany z jagód jarząbu podaje się przy długotrwałej biegunce – działa hamująco i – ze względu na bogactwo witamin i mikroelementów – pomaga uzupełnić ich utratę spowodowaną tą dolegliwością. Z tego samego powodu zaleca się napar z jarzębiny przy anemii.
W jarzębinie znajduje się wiele cennych substancji: witaminy: A, C,E, K, P i PP. Zawiera ponadto: magnez, miedź, potas i sód oraz antocyjany, kwasy organiczne, gorycze, garbniki, flawonoidy, terpeny i cukry, w tym przede wszystkim fruktozę. Ma dwa razy więcej karotenu niż marchew, dlatego przetwory z niej zaleca się osobom mającym problemy ze wzrokiem, szybko rosnącym dzieciom oraz kobietom w ciąży i karmiącym.
Nie należy jednak jeść świeżych jagód – zawierają bowiem kwas parasorbinowy, który powoduje nudności i wymioty. Na szczęście rozkłada się on pod wpływem wysokiej i niskiej (poniżej 0 st C) temperatury. Jedną z metod na usunięcie kwasu jest blanszowanie owoców, czyli włożenie ich na kilka minut do wrzątku, inną odstawienie na minimum dwie doby do zamrażarki.
Owoce jarzębiny zbieraj we wrześniu i w październiku (lub po pierwszych przymrozkach). Susz je w temperaturze 45 st. C., suche wsyp do woreczków i przechowuj w suchych (owoce łatwo chłoną wilgoć), przewiewnych miejscach. (Patrz też str. 99).
Ze świeżych jagód możesz przygotować soki, dżemy, nalewki.

Sok jarzębinowy
1 kg jarzębiny, 1/2 kg cukru
Owoce umyj i rozgnieć. Zalej litrem wody i dodaj cukier. Gotuj, mieszając od czasu do czasu, przez 30 minut. Odcedź owoce, a sok przelej do butelek i szczelnie zamknij.
Dżem z jarzębiny
1 kg jarzębiny, 1/2 kg cukru
Jarzębinę umyj, zalej szklanką wrzątku i zagotuj. Ze szklanki wody i cukru ugotuj syrop i dodawaj do gotujących się owoców. Gotuj jeszcze przez 15 minut, często mieszając. Gorącą konfiturę przełóż do wyparzonych słoików i natychmiast je zakręć.

Dzika róża
Dzika róża (Rosa canina L.), zwana też „psią różą” lub „szypszyną” rośnie,
Autor: Wika Filipowicz
Partnerzy:

Oficjalna strona magazynu "Natura i Ty" wydawanego przez Centrum "REA" od 2008 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska. All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.